Ministerstwo Finansów na stronie internetowej www.gov.pl/web/finanse w zakładce Co robimy/Rachunkowość/Pytania i odpowiedzi/Rachunkowość finansowa zamieściło wyjaśnienia w formie pytań i odpowiedzi, dotyczące stosowania znowelizowanych przepisów ustawy o rachunkowości, o następującej treści:
"Czy podwyższone progi dla jednostki małej wprowadzone nowelizacją ustawy o rachunkowości ustawą z dnia 6 grudnia 2024 r., mają już zastosowanie do uproszczonego sprawozdania finansowego dla jednostki małej za rok obrotowy 2024 r.?
Tak. Zgodnie z art. 14 ust. 3 ww. ustawy z dnia 6 grudnia 2024 r. o zmianie ustawy o rachunkowości, ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym oraz niektórych innych ustaw, znowelizowane przepisy dotyczące nowej definicji jednostki małej (art. 3 ust. 1 pkt 1b) zawierającej podwyższenie o 25% progów dla tej jednostki, mają zastosowanie po raz pierwszy do sprawozdań sporządzonych za rok obrotowy rozpoczynający się po dniu 31 grudnia 2023 r.
Oznacza to, że jednostki, które w świetle nowej definicji uzyskały status jednostki małej (podwyższone progi o 25%), mogą sporządzić uproszczone sprawozdanie finansowe dla jednostki małej już za rok obrotowy 2024 r.
Czy organ zatwierdzający jednostki, która przed zmianą ustawy o rachunkowości ustawą z dnia 6 grudnia 2024 r. posiadała status jednostki małej i po tej zmianie – zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1b – jest jednostką małą, ma obowiązek podjąć nową uchwałę dotyczącą sporządzania przez tę jednostkę za rok obrotowy 2024 i kolejne lata obrotowe, sprawozdania finansowego z zastosowaniem uproszczeń sprawozdawczych dla jednostki małej?
Zgodnie z art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 6 grudnia 2024 r. (...) znowelizowane przepisy w zakresie uproszczeń sprawozdawczych mają zastosowanie po raz pierwszy do sprawozdań sporządzonych za rok obrotowy rozpoczynający się po dniu 31 grudnia 2023 r.
Na podstawie art. 49c ust. 1 ustawy o rachunkowości decyzję o sporządzeniu sprawozdania finansowego z zastosowaniem uproszczeń podejmuje organ zatwierdzający. Jednocześnie w okresie przejściowym, na podstawie art. 14 ust. 9 tej ustawy, podjęte przez organ zatwierdzający przed 1 stycznia 2025 r. decyzje w sprawie stosowania przez jednostkę uproszczeń sprawozdawczych pozostają w mocy do sprawozdań sporządzonych za rok obrotowy rozpoczynający się w okresie od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 31 grudnia 2024 r.
Powyższe oznacza, że jednostka, która korzystała z określonych uproszczeń sprawozdawczych na podstawie decyzji organu zatwierdzającego podjętej przed dniem wejścia w życie ww. ustawy i dalej ma prawo do korzystania z tych uproszczeń, nie ma obowiązku podjęcia uchwały w sprawie stosowania tych uproszczeń sprawozdawczych w odniesieniu do sprawozdań sporządzonych za rok obrotowy rozpoczynający się w okresie od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 31 grudnia 2024 r. Jednakże, w przypadku, gdy jednostka chciałaby zmienić zakres dotychczas stosowanych uproszczeń sprawozdawczych, konieczne będzie podjęcie nowej uchwały w tym zakresie przez organ zatwierdzający.
Przepis przejściowy, zawarty w art. 14 ust. 9 nie będzie miał z kolei zastosowania do kolejnych lat obrotowych, rozpoczynających się po 2024 r. W przypadku gdy jednostka chciałaby w dalszym ciągu korzystać z dotychczasowych uproszczeń niezbędna będzie uchwała organu zatwierdzającego w tym zakresie – którą można będzie podjąć np. podczas zgromadzenia zatwierdzającego sprawozdanie finansowego za rok 2024 r.
Czy po nowelizacji ustawy o rachunkowości (ustawą z dnia 6 grudnia 2024 r.) spółka z o.o., która rozpoczęła w 2024 r. prowadzenie działalności gospodarczej i w tym roku obrotowym przekroczyła progi dla jednostki mikro i jednostki małej, ma obowiązek sporządzania rachunku przepływów pieniężnych i zestawienia zmian w kapitale (funduszu) własnym, mimo że jej sprawozdanie za ten rok nie podlega obowiązkowi badania w myśl art. 64 ust. 1 pkt 4 ustawy o rachunkowości?
Tak. W myśl art. 45 ust. 3 w powiązaniu z art. 45 ust. 2 ustawy o rachunkowości (dalej uor) sprawozdanie finansowe wymienionych w tym przepisie jednostek obejmuje poza bilansem, rachunkiem zysków i strat oraz informacją dodatkową zestawienie zmian w kapitale (funduszu) własnym oraz rachunek przepływów pieniężnych. Przepis ten stosuje się do jednostek innych niż jednostka mikro, jednostka mała, czy też jednostka, o której mowa w art. 80 ust. 4 uor. Ponadto ma on zastosowanie do jednostki sektora finansów publicznych, która w poprzedzającym roku obrotowym, za który sporządzono sprawozdania finansowe, spełniła co najmniej dwa warunki, o których mowa w art. 64 ust. 1 pkt 4 uor oraz alternatywnej spółki inwestycyjnej.
Oznacza to zatem, że sp. z o.o., która przekroczyła progi dla jednostki mikro i jednostki małej w sprawozdaniu finansowym za ten rok obok bilansu, rachunku zysków i strat oraz informacji dodatkowej sporządzi dodatkowo (pomimo braku obowiązku badania sprawozdania finansowego) zestawienie zmian w kapitale (funduszu) własnym oraz rachunek przepływów pieniężnych.
A zatem wymóg sporządzania zestawienia zmian w kapitale (funduszu) własnym oraz rachunku przepływów pieniężnych, za wyjątkiem jednostek sektora finansów publicznych, nie jest obecnie powiązany z obowiązkiem poddania badaniu sprawozdania finansowego, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 4 ustawy o rachunkowości.
Czy organ zatwierdzający jednostki, która przed zmianą ustawy o rachunkowości ustawą z dnia 6 grudnia 2024 r. posiadała status jednostki małej i po tej zmianie – zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1b – jest jednostką małą, ma obowiązek podjąć nową uchwałę dotyczącą sporządzania przez tę jednostkę za rok obrotowy 2024 sprawozdania finansowego z zastosowaniem uproszczeń sprawozdawczych dla jednostki małej?
Zgodnie z art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 6 grudnia 2024 r. (...) znowelizowane przepisy w zakresie uproszczeń sprawozdawczych mają zastosowanie po raz pierwszy do sprawozdań sporządzonych za rok obrotowy rozpoczynający się po dniu 31 grudnia 2023 r. Na podstawie art. 49c ust. 1 ustawy o rachunkowości decyzję o sporządzeniu sprawozdania finansowego z zastosowaniem uproszczeń podejmuje organ zatwierdzający.
Jednocześnie w okresie przejściowym, na podstawie art. 14 ust. 9 tej ustawy, podjęte przez organ zatwierdzający przed 1 stycznia 2025 r. decyzje w sprawie stosowania przez jednostkę uproszczeń sprawozdawczych pozostają w mocy do sprawozdań sporządzonych za rok obrotowy rozpoczynający się w okresie od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 31 grudnia 2024 r.
Powyższe oznacza, że jednostka, która korzystała z określonych uproszczeń sprawozdawczych na podstawie decyzji organu zatwierdzającego podjętej przed dniem wejścia w życie ww. ustawy i dalej ma prawo do korzystania z tych uproszczeń, nie ma obowiązku podjęcia uchwały w sprawie stosowania tych uproszczeń sprawozdawczych w odniesieniu do sprawozdań sporządzonych za rok obrotowy rozpoczynający się w okresie od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 31 grudnia 2024 r. Jednakże, w przypadku, gdy jednostka chciałaby zmienić zakres dotychczas stosowanych uproszczeń sprawozdawczych, konieczne będzie podjęcie nowej uchwały w tym zakresie przez organ zatwierdzający.
Przepis przejściowy, zawarty w art. 14 ust. 9 nie będzie miał z kolei zastosowania do kolejnych lat obrotowych, rozpoczynających się po 2024 r. W przypadku gdy jednostka chciałaby w dalszym ciągu korzystać z dotychczasowych uproszczeń niezbędna będzie uchwała organu zatwierdzającego w tym zakresie – którą można będzie podjąć np. podczas zgromadzenia zatwierdzającego sprawozdanie finansowego za rok 2024 r.
Czy jednostka mała korzystająca z uproszczeń (decyzja kierownika jednostki w zakresie np. leasingu, podatku odroczonego) może sporządzić sprawozdanie finansowe zgodnie z załącznikiem nr 1, czy musi sporządzić sprawozdanie finansowe zgodnie z załącznikiem 5 do czego potrzebna jest uchwała organu zatwierdzającego sprawozdanie finansowe?
Ustawa z dnia 6 grudnia 2024 r. (...) wprowadziła, co do zasady, uprawnienie do skorzystania z uproszczeń ewidencyjnych (np. w zakresie zasad ujmowania leasingu, czy ustalania rezerw z tytułu podatku odroczonego) dla jednostki małej nie jest powiązane z uprzednim zastosowaniem uproszczenia sprawozdawczego określonego dla takich jednostek. Jeżeli więc organ zatwierdzający nie podjął decyzji o sporządzeniu sprawozdania finansowego z zastosowaniem uproszczeń sprawozdawczych, o których mowa w art. 46 ust. 5 pkt 4, art. 47 ust. 4 pkt 5 oraz art. 48 ust. 4 ustawy o rachunkowości jednostka mała może sporządzić sprawozdanie finansowe zgodnie z załącznikiem nr 1 do ustawy i skorzystać z przysługujących jej uproszczeń ewidencyjnych. Decyzję o zastosowaniu uproszczeń ewidencyjnych podejmuje kierownik jednostki jako odpowiedzialny za wykonywanie obowiązków w zakresie rachunkowości.
Czy jednostka mikro (według zmienionej ustawy o rachunkowości) sporządzająca sprawozdanie finansowe bez stosowania uproszczeń o których mowa w art. 46 ust. 5 pkt 4 art. 47 ust 4 pkt 4, art. 48 ust 3 uor (tj. zgodnie z zał. nr 4 do uor) i nie korzystająca ze zwolnienia ze sporządzenia sprawozdania z działalności zgodnie z art. 49 ust. 4 może wyceniać aktywa np. nieruchomości inwestycyjne według wartości godziwej?
Zgodnie z nową koncepcją zawartą w ustawie o rachunkowości status jednostki mikro uzyskuje się, co do zasady, nie przekraczając odnośnych wartości progowych – a nie tak jak dotychczas, po podjęciu decyzji o zastosowaniu przynajmniej jednego uproszczenia sprawozdawczego. W przypadku gdy jednostka mikro nie korzysta z uproszczeń sprawozdawczych, o których mowa w art. 46 ust. 5 pkt 4, art. 47 ust. 4 pkt 4 oraz art. 48 ust. 3 wycenia aktywa i pasywa zgodnie z ogólnymi zasadami wynikającymi z ustawy o rachunkowości.
Natomiast w dalszym ciągu obowiązuje zasada wynikająca z dyrektywy o rachunkowości, że jednostki mikro, które równocześnie sporządzają uproszczone sprawozdanie finansowe z zastosowaniem art. 46 ust. 5 pkt 4, art. 47 ust. 4 pkt 4, art. 48 ust. 3 lub korzystają ze zwolnienia ze sporządzenia sprawozdania z działalności, zgodnie z art. 49 ust. 4, nie wyceniają aktywów i pasywów według wartości godziwej i skorygowanej ceny nabycia.
Z jakich elementów składa się sprawozdanie finansowe organizacji pozarządowej?
Jednostki, o których mowa w art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, z wyjątkiem spółek kapitałowych, oraz jednostki, o których mowa w art. 3 ust. 3 pkt 1 i 2 tej ustawy, będące jednostkami mikro bądź jednostkami małymi, sporządzają sprawozdanie finansowe zgodnie z zakresem informacyjnym określonym w załączniku nr 6 lub 1 do ustawy o rachunkowości (art. 45 ust. 2; art. 46 ust. 5 pkt 6 i ust. 6; art. 47 ust. 4 pkt 6 i ust. 5; art. 48 ust. 5 i 6). Jeżeli jednostki te przekroczą progi dla jednostki małej, są zobowiązane do sporządzenia zestawienia zmian w kapitale (funduszu) własnym oraz rachunku przepływów pieniężnych zgodnie z załącznikiem nr 1 do ustawy o rachunkowości (art. 45 ust. 3; art. 48a ust. 1 pkt 1; art. 48b ust. 1 pkt 1).
Jeżeli sprawozdania finansowe tych jednostek podlegają badaniu na podstawie art. 64 ust. 1 ustawy o rachunkowości, a jednostki te nie przekraczają progów dla jednostki małej, to ich sprawozdanie finansowe zgodnie z art. 45 ust. 2 i ust. 3, składa się z bilansu, rachunku zysków i strat oraz informacji dodatkowej.
Obecnie wymóg sporządzania zestawienia zmian w kapitale (funduszu) własnym oraz rachunku przepływów pieniężnych nie jest powiązany z obowiązkiem poddania badaniu sprawozdania finansowego (...).